Cách Úm Gà Con Mới Nở Đúng Cách Giúp Gà Khỏe, Ít Hao Hụt
Gà con vừa nở nhìn bé nhỏ, nhanh nhẹn là vậy, nhưng chỉ cần quây úm lạnh một đêm hay nước uống chậm một buổi là cả đàn đã ủ rũ, chụm đống rồi hao dần. Nhiều người nuôi có đủ bóng sưởi, đủ thức ăn mà vẫn mất gà, vì chưa biết nhìn vào chính đàn gà để đoán xem chúng đang thiếu gì. Bài này sẽ hướng dẫn bạn cách úm gà con mới nở đúng cách từng bước một, kèm cách đọc hành vi đàn gà để chỉnh kịp thời. Đừng lo lắng, rất đơn giản thôi, bạn sẽ làm được.
Chuẩn bị chuồng úm và dụng cụ trước khi gà con nở
Giai đoạn úm được xem là thời điểm sống còn trong chăn nuôi, quyết định trực tiếp đến tỷ lệ sống và tốc độ lớn của cả đàn gà về sau. Vì vậy, bạn nên dựng xong quây úm và chạy thử đèn sưởi trước khi nhận gà ít nhất một ngày. Quây úm có thể làm bằng tấm cót, tấm nhựa hoặc lưới có lót bạt, vây thành hình tròn hoặc hình vuông để gà không bị kẹt trong góc. Chuẩn bị sẵn từ đầu sẽ giúp bạn đỡ cuống khi gà về.
Chọn vị trí và vệ sinh chuồng úm
Hãy chọn nơi khô ráo, kín gió, tránh gió lùa trực tiếp và tránh chuột, mèo, chó. Trước khi úm, quét dọn sạch, rửa nền, phun sát trùng rồi để khô hoàn toàn. Sau đó trải một lớp độn chuồng khô như trấu hoặc phoi bào dày vừa phải. Lớp độn phải khô và sạch, vì ẩm ướt là chỗ để mầm bệnh phát triển.
Các dụng cụ cần có như đèn sưởi, máng ăn và máng uống
Bạn cần bóng đèn sưởi (hoặc chụp sưởi), nhiệt kế treo ngang tầm lưng gà, máng ăn và máng uống cỡ nhỏ. Máng uống nên có thiết kế nông hoặc dạng núm để gà con không bị ướt lông hay chết đuối. Nên chuẩn bị dư một bóng sưởi dự phòng và một ít giấy báo hoặc khay lót để rải thức ăn những ngày đầu. Đặt máng ăn, máng uống xen kẽ quanh đèn để gà đi vài bước là tới.
Nhiệt độ và ánh sáng phù hợp theo từng tuần tuổi
Việc úm gà cần làm đủ các khâu: dựng quây úm, bố trí mật độ thích hợp, giữ nhiệt độ ổn định và giảm dần nhiệt theo từng tuần tuổi. Nguyên tắc chung là tuần đầu ấm nhất, sau đó mỗi tuần giảm dần cho gà quen với nhiệt độ bên ngoài. Cách làm phổ biến là bật đèn sưởi sớm để quây ấm sẵn trước lúc đón gà, và giữ ánh sáng đều trong những ngày đầu để gà dễ tìm thức ăn, nước uống. Bạn nên theo dõi nhiệt kế nhưng đừng chỉ tin vào con số, hãy nhìn thêm chính đàn gà, vì gà sẽ cho bạn câu trả lời chính xác nhất.
Cách nhận biết gà con bị lạnh hoặc quá nóng
Khi nhiệt độ vừa đủ, gà tản đều trong quây, đi lại, ăn uống và kêu nhẹ, từng con nằm nghỉ rải rác quanh đèn. Gà bị lạnh sẽ chụm thành đống dưới đèn, run, kêu chiêm chiếp liên tục và to; lúc này hãy hạ đèn thấp xuống hoặc thêm bóng, đồng thời che bớt gió. Gà bị nóng thì tản xa đèn, dạt sát thành quây, há mỏ thở, xòe cánh và uống nước nhiều; lúc này hãy nâng đèn lên hoặc bớt một bóng. Nếu gà nằm lệch về một phía quây, đó là dấu hiệu có gió lùa ở phía còn lại.
Cho gà con mới nở ăn uống như thế nào cho đúng
Ba yếu tố cần đặc biệt chú ý trong những ngày đầu là nhiệt độ, nước uống và thức ăn, vì gà con vừa nở còn rất nhạy cảm với môi trường. Thứ tự đúng là cho uống nước trước, ăn sau. Đừng vội cho ăn khi gà chưa uống, vì gà còn yếu sau quãng đường vận chuyển và cần nước để tỉnh táo. Khi đàn đã uống nước ổn định, bạn mới rải thức ăn ra cho gà làm quen.
Cho uống nước và bổ sung điện giải ngày đầu
Nước uống nên sạch, mát vừa phải và không quá lạnh. Với gà vừa về, bạn có thể pha thêm chất điện giải và vitamin theo hướng dẫn ghi trên bao bì để gà hồi sức. Hãy nhấc từng con, chấm nhẹ mỏ vào nước để chúng biết chỗ uống. Quan sát thấy gà tranh nhau uống, diều căng mềm là dấu hiệu tốt; nếu gà không uống, diều xẹp thì cần xem lại nhiệt độ và vị trí máng.
Loại thức ăn và số bữa mỗi ngày
Hãy dùng cám gà con loại nhỏ, dạng mảnh hoặc nghiền, giàu đạm, rải mỏng trên khay hoặc giấy báo trong 1-2 ngày đầu rồi chuyển dần sang máng. Chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày, mỗi lần cho ít để thức ăn luôn tươi và không bị ôi. Bạn cũng sờ diều gà sau bữa ăn: diều tròn, mềm nghĩa là gà đã ăn đủ. Nếu thấy gà tranh ăn dữ dội, có thể máng ăn chưa đủ chỗ hoặc mật độ đang quá dày.
Phòng bệnh và vệ sinh chuồng trong thời gian úm
Gà con còn yếu nên mầm bệnh dễ xâm nhập hơn nhiều so với gà lớn. Hãy giữ độn chuồng luôn khô, thay lớp độn ướt hoặc vón cục ngay, rửa máng ăn, máng uống mỗi ngày và để người lạ, dụng cụ bẩn tránh xa quây úm. Phân gà có màu sắc và độ đặc bất thường, gà ủ rũ, bỏ ăn hoặc chụm đống dù nhiệt độ đã ổn là những dấu hiệu bạn cần xử lý sớm. Bên cạnh đó, nên cách ly con yếu hoặc có biểu hiện lạ ra khỏi đàn để tránh lây lan. Cách đặt chuồng thông thoáng nhưng không có gió lùa cũng góp phần giữ không khí sạch, giảm mùi amoniac khó chịu.
Lịch tiêm phòng và dùng thuốc cho gà con
Lịch tiêm phòng và dùng thuốc phụ thuộc vào nguồn giống, vùng nuôi và loại gà, nên cách an toàn nhất là hỏi nơi bán giống xem gà đã được tiêm những mũi nào, rồi nhờ cán bộ thú y địa phương tư vấn lịch tiếp theo. Đừng tự ý cho thuốc kháng sinh phòng bệnh khi gà chưa có dấu hiệu bất thường, vì dùng sai liều có thể gây hại. Hãy ghi chép ngày tiêm, ngày dùng thuốc để theo dõi cho dễ. Khi dùng vắc xin hoặc thuốc, làm đúng hướng dẫn trên bao bì và bảo quản đúng cách.
Những sai lầm thường gặp khiến gà con hao hụt khi úm
Người nuôi nhỏ lẻ thường mắc vài lỗi quen thuộc, nhưng đều sửa được nếu biết quan sát đàn. Lỗi đầu tiên là chỉ nhìn nhiệt kế mà không nhìn gà: gà chụm đống hay dạt ra xa đèn mới là câu trả lời thật về nhiệt độ. Lỗi thứ hai là nuôi quá dày, khiến gà chen nhau, tranh ăn, dễ stress và lây bệnh; hãy chia bớt quây hoặc mở rộng diện tích ngay khi thấy gà bị chen lấn. Lỗi thứ ba là cho ăn trước khi cho uống, hoặc để nước bị bẩn, cạn giữa buổi. Lỗi thứ tư là giảm nhiệt đột ngột, trong khi cần giảm dần theo từng tuần tuổi. Cuối cùng là để độn chuồng ẩm, bỏ quên vệ sinh máng hằng ngày, và chậm xử lý khi thấy gà ủ rũ. Cách sửa chung rất giản dị: mỗi sáng và mỗi tối dành vài phút đứng nhìn đàn gà, bạn sẽ phát hiện sớm hầu hết vấn đề.
Nếu bạn nuôi gà chọi hoặc gà nòi, việc chọn con giống tốt ngay từ đầu cũng giúp công úm bớt vất vả, bạn có thể tham khảo thêm cách chọn giống gà chọi ở Bến Tre để biết nên nhìn vào những đặc điểm nào khi mua gà con.
Câu hỏi thường gặp
Nhiệt độ úm gà con mới nở theo từng tuần là bao nhiêu độ?
Nguyên tắc chung là tuần đầu ấm nhất rồi giảm dần theo từng tuần cho đến khi gà quen với nhiệt độ ngoài chuồng. Mức cụ thể còn tùy giống gà, thời tiết và loại chuồng, nên bạn hãy dùng nhiệt kế đặt ngang lưng gà làm tham khảo, đồng thời nhìn cách gà tản ra hay chụm lại để chỉnh đèn sưởi cho vừa. Giảm nhiệt từ từ, đừng giảm đột ngột.
Gà con mới nở nên cho uống nước và ăn gì trong những ngày đầu?
Cho gà uống nước sạch trước, có thể pha thêm điện giải và vitamin theo hướng dẫn trên bao bì để gà hồi sức. Khi đàn đã uống ổn định, hãy cho ăn cám gà con loại nhỏ, giàu đạm, chia nhiều bữa nhỏ trong ngày và rải mỏng trên khay hoặc giấy báo lúc đầu để gà dễ làm quen.
Làm sao biết gà con đang bị lạnh hay bị nóng khi úm?
Gà bị lạnh thường chụm đống dưới đèn, run và kêu chiêm chiếp liên tục. Gà bị nóng thì tản ra xa đèn, dạt sát thành quây, há mỏ thở và uống nhiều nước. Gà đủ ấm sẽ tản đều trong quây, đi lại, ăn uống và nằm nghỉ rải rác nên bạn cứ lấy dáng đi, tiếng kêu và vị trí nằm của đàn làm thước đo.
Mật độ úm gà con bao nhiêu con trên một mét vuông là hợp lý?
Mật độ hợp lý còn tùy tuổi gà và mục đích nuôi, nên không có một con số cố định cho mọi trường hợp. Cách kiểm tra đơn giản là nhìn đàn: gà có chỗ nằm thoải mái, không chen lấn, tranh ăn hay chồng lên nhau là mật độ ổn. Khi gà lớn dần, hãy mở rộng quây hoặc chia đàn để gà luôn đủ chỗ.
Kết luận
Úm gà con đúng cách là làm đủ các khâu: chuẩn bị quây úm, giữ nhiệt độ ổn định rồi giảm dần, cho uống nước trước rồi mới cho ăn, giữ chuồng khô sạch và phòng bệnh. Điều quan trọng nhất là biết quan sát hành vi của đàn gà để điều chỉnh kịp thời, thay vì chỉ làm theo con số hay kinh nghiệm truyền miệng.
Đừng lo lắng nếu những lần úm đầu chưa hoàn hảo, ai nuôi gà cũng từng học qua từng đợt. Chỉ cần kiên nhẫn quan sát mỗi ngày, bạn sẽ nhanh chóng hiểu đàn gà của mình và làm tốt hơn qua từng lứa.
